Firefox gaat de komende drie jaar uitgroeien tot een “moderne AI-browser”. Dat kondigde Anthony Enzor-DeMeo aan, de nieuwe CEO van Mozilla. Hoewel hij benadrukt dat gebruikers altijd de keuze moeten hebben en dat privacy voorop blijft staan, valt zijn aankondiging bij trouwe Firefox-gebruikers bepaald niet in goede aarde. Velen kiezen de browser juist om te ontsnappen aan de AI-hype die de rest van het web overspoelt.
Enzor-DeMeo was voor zijn aanstelling als topman general manager van Firefox, waar hij verantwoordelijk was voor de visie, strategie en commerciële prestaties van de browser. Firefox blijft het vlaggenschip van Mozilla, en de nieuwe CEO liet niet lang op zich wachten met zijn plannen. Zoals vrijwel elke techbestuurder tegenwoordig, begon ook hij al snel over kunstmatige intelligentie – het onderwerp waar bestuurskamers niet genoeg van kunnen krijgen, ongeacht wat gebruikers er zelf van vinden.
Privacy en keuzevrijheid als medicijn tegen AI-weerstand
In zijn aankondiging schetst Enzor-DeMeo een toekomst waarin Firefox binnen ongeveer drie jaar zal transformeren tot een “moderne AI-browser” binnen een breder ecosysteem van vertrouwde software. Cruciale kanttekening daarbij: gebruikers moeten volgens hem altijd keuzevrijheid behouden. Extra aandacht voor privacy en dataverwerking staat eveneens hoog op de agenda.
Die nadruk op keuzevrijheid en veiligheid is geen toeval – het zijn juist kernwaarden waar Mozilla al sinds zijn oprichting voor staat. Enzor-DeMeo wil dat Firefox-gebruikers “makkelijke en overzichtelijke opties” krijgen om AI-functies wel of niet in te schakelen. “AI moet altijd een keuze zijn,” luidt zijn mantra.
Die belofte klinkt geruststellend, maar de vraag is of het volstaat om gebruikers gerust te stellen. Want zelfs wanneer elke AI-functie optioneel is, kost de implementatie ervan ontwikkeltijd, rekenkracht en aandacht die anders naar andere verbeteringen had kunnen gaan.
“Mozilla begrijpt niet wat we willen”
De reacties van de Firefox-gebruikersgemeenschap liegen er niet om. Waar Enzor-DeMeo hoopte op enthousiasme, oogstte hij vooral onvrede. Op sociale media en techfora regent het kritiek van trouwe gebruikers die Mozilla verwijten “geen idee te hebben wat gebruikers echt willen”.
Die frustratie is niet uit de lucht gegrepen. Een aanzienlijk deel van de Firefox-gebruikers kiest de browser juist omdat het een alternatief biedt voor de AI-obsessie die browsers als Chrome en Edge in de greep heeft. Terwijl Google en Microsoft hun browsers volproppen met chatbots, samenvattingsfuncties en generatieve AI, vormde Firefox tot nu toe een relatief rustig toevluchtsoord voor wie gewoon wil browsen zonder constant door algoritmes te worden “geholpen”.
Voor die gebruikersgroep is het weinig troostrijk dat AI-functies optioneel blijven. Zelfs met alle keuzes uitgezet, valt te vrezen dat de aanwezigheid van AI-infrastructuur de browser trager, complexer of minder stabiel maakt. En waarom ontwikkelcapaciteit steken in functies die een aanzienlijk deel van je gebruikersbestand actief niet wil?
Microsoft kreeg dezelfde kou op zijn dak
Mozilla staat niet alleen met deze ervaring. Ook Microsoft kreeg recent flinke kritiek toen het aankondigde dat Windows uiteindelijk moet uitgroeien tot een “agentisch besturingssysteem” – techspraak voor een systeem waarin AI-assistenten proactief taken uitvoeren namens de gebruiker. De reacties waren vergelijkbaar: gebruikers die vooral willen dat hun besturingssysteem doet wat zij vragen, zonder dat software eigenmachtig beslissingen neemt.
Het patroon is duidelijk: techbedrijven omarmen AI met een enthousiasme dat hun gebruikers allerminst delen. Die kloof roept fundamentele vragen op over wie deze technologie eigenlijk dient.
Investeerders smullen, gebruikers morren
De verklaring voor de AI-koorts is niet ver te zoeken: investeerders zijn er dol op. Elk bedrijf dat “AI” in zijn strategie vermeldt, kan rekenen op belangstelling van venture capital en aandeleninvesteerders die vrezen de boot te missen. Voor beursgenoteerde techbedrijven – en ook voor Mozilla, dat voor een deel afhankelijk is van externe financiering en partnerschappen – is het aantrekken van kapitaal geen bijzaak.
Maar Mozilla bevindt zich in een bijzondere positie. Als non-profitorganisatie met een missie rond internetgezondheid en gebruikersrechten, hoort het bedrijf minder gevoelig te zijn voor kortetermijndruk van investeerders dan commerciële concurrenten. Juist daarom steken de AI-plannen extra pijnlijk bij gebruikers die Mozilla zien als bolwerk tegen de commercialisering van het web.
Een gemiste kans?
De vraag is of Mozilla hiermee een strategische fout maakt. Firefox heeft de afgelopen jaren marktaandeel verloren aan Chrome en Safari, maar behoudt een loyale gebruikersbasis die de browser waardeert om zijn onafhankelijkheid en focus op privacy. Door nu ook de AI-trein op te springen, dreigt Mozilla juist dat onderscheidend vermogen te verliezen.
Een alternatieve strategie zou kunnen zijn: positioneer Firefox juist als dé browser zonder AI-ballast. Een snelle, betrouwbare browser die simpelweg doet wat een browser moet doen, zonder extra lagen van “intelligentie” die niemand heeft gevraagd. In een markt waar elk product steeds meer hetzelfde wordt, zou zo’n tegengeluid wel eens aantrekkelijk kunnen zijn voor een groeiende groep digitale minimalisten.
Maar Enzor-DeMeo heeft zijn keuze gemaakt. De komende drie jaar zullen uitwijzen of Mozilla’s gok op AI de browser nieuw leven inblaast, of juist de laatste trouwe gebruikers verjaagt naar alternatieven die wél begrijpen wat ze willen: gewoon een degelijke browser, zonder fratsen.
