Na drie jaar keert de softwaregigant terug op een opvallende beperking: de beveiligingsfunctie Smart App Control komt eindelijk naar alle pc’s met Windows 11, ook zonder verse installatie.
Microsoft heeft aangekondigd dat Smart App Control, een beveiligingsfunctie die het bedrijf in 2022 introduceerde voor Windows 11 Home en Pro, voortaan beschikbaar komt voor alle bestaande installaties van het besturingssysteem. Tot nu toe konden enkel gebruikers van gloednieuwe pc’s of systemen die volledig opnieuw waren geïnstalleerd van de functie gebruikmaken—een beperking die destijds voor gefronste wenkbrauwen zorgde in de techwereld.
De aankondiging verscheen in een blogpost gericht aan deelnemers van het Windows Insider-programma, waar Microsoft nieuwe functies test voordat ze breed worden uitgerold.
Wat doet Smart App Control precies?
Smart App Control fungeert als een extra beveiligingslaag bovenop de bestaande Windows Defender-bescherming. De functie analyseert applicaties voordat ze worden uitgevoerd en blokkeert software die als potentieel gevaarlijk wordt beschouwd—nog voordat die toegang krijgt tot het werkgeheugen van je computer.
Volgens Microsoft houdt het systeem daarbij rekening met “bekende gedragingen en patronen van schadelijke apps en bestanden”. In de praktijk betekent dit dat de functie zowel gebruikmaakt van een reputatiedatabase (welke software is al dan niet te vertrouwen) als gedragsanalyse om verdachte activiteiten te herkennen.
Het idee erachter is simpel: door malafide software al bij de poort tegen te houden, voorkom je dat deze zich in je systeem kan nestelen of gevoelige gegevens kan stelen.
Waarom duurde dit drie jaar?
De oorspronkelijke beperking tot verse installaties was volgens Microsoft een bewuste keuze. Het bedrijf stelde dat bestaande software op oudere installaties het analyseproces zou verstoren, waardoor Smart App Control moeite zou hebben om onderscheid te maken tussen normale en verdachte activiteit. Op een schone installatie zou de functie effectiever kunnen werken, zo luidde de redenering.
Die uitleg overtuigde echter niet iedereen. Beveiligingsexperts en techanalisten wezen erop dat juist bestaande systemen—die al maanden of jaren worden gebruikt—het meest gebaat zouden zijn bij extra bescherming. De eis om Windows volledig opnieuw te installeren vormde voor veel gebruikers een praktisch onoverkomelijke drempel, waardoor Smart App Control in de praktijk slechts een fractie van het Windows 11-gebruikersbestand bereikte.
De functie verdween daardoor grotendeels uit het publieke bewustzijn. Niet omdat het een overbodig instrument zou zijn, maar simpelweg omdat de meeste mensen er geen toegang toe hadden.
Wat verandert er nu?
Met de nieuwe aanpak maakt Microsoft Smart App Control beschikbaar via reguliere updates. Gebruikers van Windows 11 Insider Preview-builds 26220.7070 (november) en 22620.7344 (december) kunnen de functie al inschakelen via de beveiligingsinstellingen van het besturingssysteem.
Na activering kun je Smart App Control naar eigen inzicht in- of uitschakelen—een belangrijk detail, aangezien de functie soms ook legitieme software kan blokkeren als deze geen geverifieerde digitale handtekening heeft of als nieuwere, minder bekende toepassingen.
Voor gewone Windows 11-gebruikers die niet deelnemen aan het testprogramma kan het nog enkele weken tot maanden duren voordat de update beschikbaar komt. Microsoft volgt doorgaans een gefaseerde uitrolstrategie om eventuele kinderziekten op te vangen voordat een functie iedereen bereikt.
Kanttekeningen bij de ommezwaai
Hoewel de beslissing op zich positief is—meer gebruikers krijgen toegang tot een extra beveiligingslaag—roept de timing wel vragen op. Waarom deed Microsoft er drie jaar over om deze aanpassing door te voeren? Waren de technische bezwaren die het bedrijf aanvoerde inmiddels opgelost, of was de oorspronkelijke beperking wellicht minder noodzakelijk dan aanvankelijk werd gesuggereerd?
Ook blijft onduidelijk hoe effectief Smart App Control zal zijn op systemen met een lange installatiegeschiedenis en tientallen, soms honderden, reeds geïnstalleerde programma’s. Microsoft heeft daar in de aankondiging geen uitspraken over gedaan.
Voor gebruikers die de functie willen uitproberen, geldt het advies om bedachtzaam te werk te gaan: hoewel extra beveiliging zelden kwaad kan, bestaat het risico dat Smart App Control bepaalde vertrouwde applicaties blokkeert, wat tot onnodige frustratie kan leiden.
De komende maanden zal moeten blijken of Microsoft’s koerswijziging daadwerkelijk resulteert in bredere adoptie—en of Smart App Control de beveiligingsverbetering biedt die gebruikers van een modern besturingssysteem mogen verwachten.
